Cách tự học IELTS Listening

Nếu như bạn đã từng đọc các note trước đây của mình, trong đó phần tài liệu học IELTS về listening chỉ có 1 câu gỏn lọn là “Listening không có tài liệu cụ thể, luyện nghe qua internet, TV, radio và đến gần ngày thi cày Cam là đủ” thì bạn sẽ nghĩ ngay rằng luyện listening sao mà nhàm chán chả có gì đáng lưu ý so với các kĩ năng còn lại. Điều này là hoàn toàn sai lầm bởi nghĩa của câu trên muốn nói các tài liệu chính thống luyện nghe IELTS không quá phong phú về nội dung, chủng loại. Nhưng vì sao lại có tình trạng đìu hiu như thế, lấy gì cho các sĩ tử chúng ta ôn tập đây? Câu trả lời vô cùng đơn giản bởi bộ đề Cam không hề có khả năng làm tăng điểm nghe của bạn nếu chỉ cày nó thật lực. Như vậy rõ ràng để nâng cao khả năng nghe tiếng Anh, bạn sẽ phải tìm đến những tài liệu “phi chính thống” khác mà mình sẽ đề cập cụ thể dưới đây.

Trước tiên mình xin được điểm qua một vài kênh thông tin mà qua đó học sinh Việt Nam tiếp cận với tiếng Anh. Đầu tiên là nghe nhạc và mình cam đoan là nhiều bạn sẽ gật đầu đồng ý ngay, thậm chí còn hào hứng bổ sung thêm là làm như thế đúng là “nhất cử lưỡng tiện” vừa relax myself vừa “tắm ngôn ngữ” đúng như những bước đầu tiên của việc học 1 ngoại ngữ. Nhưng kì thực, bạn đã bao giờ tự hỏi bản thân là “việc nghe nhạc như thế sẽ mang lại hiệu quả như thế nào cho nghe IELTS?”. Câu trả lời sẽ làm nhiều bạn không khỏi chưng hửng bởi kết quả thu được là không đáng kể. Thứ nhất, khi nghe một bài hát mình yêu thích thì bản thân mình sẽ bị chi phối bởi những thứ “phi ngôn ngữ” là giai điệu hay cảm xúc nó mang lại trong khi cái này không bao giờ được đánh giá trong kì thi về trình độ ngoại ngữ như IELTS. Thứ hai, kể cả khi bạn cho rằng phần lyric “ngôn ngữ” của bài hát sẽ giúp chúng ta nhưng nó chỉ đóng góp vào khả năng ngôn ngữ nói chung bởi sự nghèo nàn về topic của nó (cảm giác khi fall in love or stuffs like that…) chứ mình khẳng định là chả có ca khúc nào thịnh hành kể về 1 buổi nói chuyện với supervisors or 1 buổi lecture (cái thứ mà IELTS bắt mình nghe). Cuối cùng là các phát âm, nhả chữ, luyến láy trong bài hát ko phù hợp chút nào với normal English conversation, thậm chí nhiều từ có thể bị mờ hoặc hát ko rõ lời do đó đừng expect học được word and sentences stress or plurals từ kênh giao tiếp này. Vậy nên đối với thí sinh thi IELTS thì music chỉ nên được coi là món chips or snacks,thỉnh thoảng ăn xen kẽ cho ngon và vui miệng chứ chả đem lại mấy dinh dưỡng đâu.

Thứ hai mình xin được kể đến tivi với đủ thể loại chương trình (đặc biệt trên hệ thống truyền hình cáp). Đầu tiên mình cần lưu ý các bạn là đừng dành quá nhiều thời gian đối với các phát thanh viên VN trong VTV News hoặc thậm chí là các phát thanh viên đến từ châu Á (trên Channel News Asia, NHK chẳng hạn) bởi chúng ta đang phải nghe giọng Anh-Anh hoặc Anh-Mỹ cho kì thi này nên tốt nhất đừng để các accents địa phương khác ảnh hưởng đến tai mình. Các kênh phim truyện như HBO, Cinemax hay thậm chí Cartoon Network  thực sự là nơi rất tốt để hiểu spoken language đối với slangs, idioms, phrasal verbs and intonations.  Cái hay nguồn thông tin này là nó hay có phụ đề tiếng Việt bởi nhờ có phụ đề mà ta biết cách sử dụng từ trong mỗi ngữ cảnh cụ thể. Chẳng hạn dựa theo nội dung phụ đề thì nhân vật nữ chính đang khen con mèo của cô ấy “đáng yêu”, đồng thời tai ta nghe được cô ấy phát âm từ “adorable”. Vậy thì lần sau khi muốn nói đến cái je đó đáng yêu ta cũng sẽ cố gắng dùng được từ này, vừa bổ sung từ vựng vừa biết chính xác khi nào dùng đến nó. Điều này đặc biệt tỏ ra hiệu quả nếu bạn nào hay xem các kênh khoa học như Discovery Channel hay Animal Planet bởi các nội dung lên sóng có tính academic khá cao nên phụ đề sẽ giúp bạn nhận ra dễ dàng hơn nội dung cũng như vốn từ vựng mà người bản ngữ sử dụng khi nói về vấn đề đó. Song cái dở của phụ đề là việc tham gia xử lý thông tin qua mắt (đọc phụ đề) sẽ làm cái tai mình lười đi và do đó kém nhạy bén, thế nên cũng đừng quá lạm dụng phương pháp này. Một thể loại nữa là các gameshow như American Idol hay So you think you can dance như mình đã xem thì việc lắng nghe thường xuyên 1 người bản ngữ cụ thể (MC chẳng hạn) sẽ có tác dụng rất tốt trong việc tự sửa phát âm của chính mình (theo xu hướng gần với cái cách mà nhân vật mình yêu thích phát âm nhất). Tất nhiên không thể biến mình thành con vẹt để nhại theo từng lời MC nói nhưng có 1 mẫu chuẩn để mà luyện tập, cố gắng đã là một điều rất đáng mừng rồi.

Cuối cùng là internet, kênh thông tin vừa phong  phú vừa dễ dàng tra cứu nhất. Tuy nhiên do quá đồ sộ với không biết cơ man nào những trang web hướng dẫn học tiếng anh thì việc các sĩ tử IELTS hoang mang là điều hoàn toàn dễ hiểu. Thế nên việc đầu tiên là thẩm định chất lượng của những nguồn tài liệu này và dĩ nhiên không thể không cảm ơn ACET bởi họ đã giúp ta lựa ra những nguyên liệu tốt nhất cho việc ôn tập của mình.

Sau buổi shopping may mắn lựa được nguồn hàng “đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm”, nhiều bạn hăm hở download về để rồi cất nó vào 1 cái kho nào đó trong máy tính mà quên mất rằng tất cả mới chỉ là ở dạng “nguyên liệu” và bây giờ mới là lúc để bạn chế biến nó. Đây cũng là lý do mà đa số người học tiếng anh đều biết đến những trang web như BBC hay VOA nhưng không phải ai cũng biết cách “cày” hay “nấu” sao cho đúng cách để cung cấp năng lượng cho quá trình học của mình.

Nguyên lí đầu tiên là chỉ tiến hành khai thác trên 1 hoặc 2 trang web trong gói quà tặng trên. Đừng ôm đồm mở nhiều trang 1 lúc hoặc nay mở trang này mai mở trang khác bởi “đẽo cày giữa đường” là điều tối kỵ khi luyện tập. Việc lựa chọn trang web nào lại phụ thuộc vào trình độ cũng như sở thích của mỗi thí sinh. Theo mình ở level đầu tiên (đối với beginner to 6.0 Listening) thì nên nghe VOA ở địa chỉ http://www.voanews.com/learningenglish/home/ với rất nhiều topic từ thể thao, văn hóa đến chính trị. Mỗi bài viết đều có cả text lẫn listen nên các bạn có thể đọc qua bài khóa 1 lần, sau đó nghe, vừa nghe vừa theo dõi text để biết từng từ trong bài được phát âm như thế nào. Tuy nhiên, sau 1 thời gian khai thác (có thể từ vài tuần đến vài tháng tùy trình độ thí sinh) thì nhất thiết phải keep moving on sang 1 địa chỉ học khác bởi 2 lý do. Thứ nhất trang VOA learningenglish này thiết kế cho người học tiếng anh nên tốc độ nói khá chậm nhằm giúp mình nghe rõ từng từ, trong khi tiếng anh giao tiếp bình thường nó phải nhanh gấp 3 lần như thế. Hơn nữa, thời lượng nghe mỗi bài là khá ngắn (chỉ tầm 3-4 phút) nên hoàn toàn không thể đủ để đương đầu với 30-40 phút nghe liên tục của bài thi IELTS.

Chuyển lên một giai đoạn mới nên bây giờ mình sẽ đi cụ thể những gì mình đã làm khi khai thác trang web BBC (phù hợp với listening level từ 6.0 đến 7.0) ở địa chỉ: http://www.bbc.co.uk/worldservice/learningenglish
Bản thân trang web này cũng là đã 1 wikipedia về học tiếng Anh nên đừng hi vọng khai thác hết tất cả nội dung của nó mà thay vào đó phải bám vào mục tiêu chính là improve khả năng nghe IELTS của mình. Muốn làm được điều đó thì nội dung mình tìm kiếm phải khắc phục được hết những hạn chế của trang VOA nói trên bao gồm:
1/ Tốc độ nói khá gần với ngôn ngữ hằng ngày.
2/ Độ dài của bài nghe phải đạt tầm 15 đến 20 phút trở lên (gần với thời lượng đề thi) và nếu được thì
3/ Nội dung nên mang tính academic chút ít khi đề cập đến hiểu biết chung, văn hóa xã hội hay khoa học.

Bắt đầu từ cột bên trái trang web có chữ “Home” đầu tiên, các bạn bấm vào “General and Business English” ngay phía dưới “Home” để hiện ra những sublist của nó bao gồm “6 minutes English”, “Express English” và “Talk about English”…Nếu không có 3 tiêu chí trên thì nhiều bạn sẽ vội vàng mà sa đà vào “6 minutes English” or “Express English” trong khi phải đến mục thứ 3 “talk about English” mới có thể đáp ứng đầy đủ được những tiêu chuẩn đó. Thế nên không có gì là khó hiểu khi một số bạn cũng truy cập trang BBC này và than thở là ngoài mấy cái tips lặt vặt thì trình nghe chả lên tí nào, đến khi được yêu cầu mô tả lại quá trình khai thác trang web này thì mới vỡ lẽ ra rằng từ trước đến nay chỉ loanh quanh trong cái “6 minutes English” và thậm chí chưa hề biết đến sự tồn tại của hàng xóm “talk about English”. Yeah đến đúng địa chỉ rùi, bấm vào cửa nhà “talk about English” nào. Tuy đường vào không thuận tiện lắm và còn bị che khuất bởi những lùm cây bụi nhưng bạn sẽ nhanh chóng nhận ra rằng đây thực sự là tòa biệt thự với 9 gian phòng rộng rãi, trên cánh cửa mỗi phòng đề tên 1 module tương ứng là “the reading group” hoặc “first sight, second thoughts”. Giờ lại nảy sinh 1 vấn đề nữa là nên mở cửa phòng nào trước, phòng nào có châu báu đây? Đó cũng chính là lý do mình viết cái note này nhằm cung cấp cho bạn tấm bản đồ hữu ích do mình là người đã đi qua tất cả 9 modules này và vẽ lại.

Thông tin đầu tiên trong tấm bản đồ của mình là các modules này được sắp xếp theo thời gian được upload lên mạng, có nghĩa là “Insight Plus” được lên sóng đầu tiên và “The Reading Group” là nội dung cuối cùng. Chính vì thế nên thứ tự của “gian phòng” mà ta nhìn thấy trên website không hề tương ứng với số châu báu chứa bên trong nó. Thay vào đó, thứ tự đi qua của các hầm bạc theo bản đồ của mình sẽ là như sau:
1/ Better Speaking
2/ Academic Listening
3/ English Makeover
4/ Business Language To Go
4 gian phòng đầu tiên là 4 module thuộc nhóm 1 với các đặc điểm: nội dung phong phú, dễ hiểu đồng thời lại còn giúp ích cho việc học nói (better speaking) hay các tình huống sử dụng tiếng anh nơi công sở (business language to go). Mỗi module bao gồm từ 8 đến 12 episodes (8 đến 12 chiếc rương trong 1 gian phòng) và lúc này thì bạn chỉ việc nghe từng episode (mở rương) lần lượt từ số 1 đến số 12. Khi đã vào gian phòng nào thì cố gắng mở hết các rương trong đó (nghe qua từ 1-3 lần/1 rương) chứ đừng mất thời gian chạy lung tung giữa các gian phòng. Không cần thiết down file mp3 hay scripts về máy tính ở nhóm 1 này mà cứ nghe trực tiếp online, không dùng scripts trong khi nghe. Tập cho mình thói quen mỗi lần ngồi vào máy tính thì việc đầu tiên là mở trang web ra nghe, mỗi lần nghe tối thiếu 2 episodes (vì 2 episodes mới đủ đc 40 phút như bài IELTS), nếu nghe được 3 hay 4 episodes thì càng tốt. Sau khi đã cắm tai nghe rồi thì trước tiên cứ nghe theo kiểu ‘tắm ngôn ngữ”, vừa nghe vừa lướt web hoặc làm bài tập… Cuối mỗi episode thì cố gắng nghe tập trung để hiểu nội dung cơ bản được cô đọng trong phần kết luận của bài).
Nhóm 2 chỉ có 2 gian phòng, nên nghe sau 4 modules đầu tiên nên thứ tự tiếp theo sẽ là:
5/ Private Lives
6/ First sight, second thoughts
Mỗi module ở nhóm này có 9 episodes là những cuộc phỏng vấn với người bản ngữ từ các vùng khác nhau của Anh: Scotland, Wales… (Private Lives) hoặc dân di cư đến Anh thì các nơi trên thế giới (đủ thứ giọng trong First sight, second thoughts).Chính vì thế nên nghe sẽ hơi khó hơn so với nhóm 1
Nhóm 3 gồm 3 modules còn lại thứ tự nghe lần lượt là:
7/ Insight Plus (17 episodes)
8/ Who on Earth are we? (12 episodes)
9/ The Reading Group? (10 episodes)

Tính academic của các episodes trong nhóm 3 này hơn hẳn so với 2 nhóm trước. Vì thế nên down scripts khi nghe các nội dung này. Trên thực tế, mình chỉ hào hứng nghe mỗi cái module “Insight Plus” vì nội dung khoa học của nó rất phong phú từ biến đổi khí hậu đến toàn cầu hóa hay tự do thương mại còn 2 modules kia gần như chỉ nghe kiểu ‘tắm ngôn ngữ” mà thôi chả hiểu sao mình không khoái nghe đề tài văn hóa hay xã hội:~

Tổng cộng lại 9 modules với khoảng 100 episodes nghe từ 1 đến 3 tháng có thể giúp nâng điểm nghe IELTS  của bạn từ 6.0 lên 7.0. (1 episode có thể nghe 3 đến 4 lần không vấn đề gì). Có thể nói nghe là kĩ năng khó đối với tất cả English learners bởi trình nghe lên tương đối chậm so với những kĩ năng khác đồng thời nó đòi hỏi tính kỉ luật và lòng kiên trì (mỗi ngày 2 episodes). Điều này mình cảm thấy hơi bất công giữa homestay luyện IELTS so với oversea students trong khi phải tự nhắc nhở, ép buộc mình ngày nào cũng phải nghe (may ra đc 1h 1 ngày) thì du học sinh nghe mọi lúc mọi nơi khi trao đổi với thầy giáo, bạn bè hay shopping đi lại. Tất nhiên đừng lấy thế làm tự kỉ bởi rõ ràng không nhất thiết cứ phải ra nước ngoài hay học trung tâm đắt tiền với giáo viên bản ngữ mới nghe tốt được. Trên thực tế Listening hoàn toàn phụ thuộc vào việc tự học của mỗi người bởi không có trung tâm nào đủ thời lượng luyện nghe cho bạn hết 100 episodes như thế. Bằng chứng là 1 bạn học viên ACET cùng lớp AE5 với mình, khi học xong AE5 mình bỏ thì bạn ấy tiếp tục học hết AE7 và thi IELTS đc 6.0 nội dung Listening trong khi Speaking và Writing thì 6.5. Như thế để thấy ngay cả học ACET mà nếu không có thời gian/không tự luyện nghe đúng cách thì kết quả cũng vẫn ở mức tương đối thôi.

Với bản thân mình, sau khi chia tay với phần luyện nghe của BBC learningenglish thì mình chuyển sang BBC News bằng cách tạo sử dụng tài khoản gmail (đã có) của mình để đăng nhập vào trang http://reader.google.com và nghe các bản tin BBC hằng ngày. Ban đầu khi mới chuyển từ BBC learningenglish sang thì đúng là mình thực sự ù tai, sau khoảng 1-2 tháng mới thấy tạm OK và vẫn tiếp tục nghe đến bây giờ. Nếu không bị choáng khi nghe ở địa điểm này thì mình cam đoan điểm Listening của bạn không dưới 7.0.

By Minh Hoa

CategoriesUncategorized

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *