Tản mạn về học tiếng Anh

Mình viết bài note này thực ra là để chia sẻ chút vốn kiến thức nhỏ nhoi về tiếng Anh, với hi vọng rằng có thể giúp ai đó có động lực, và niềm tin trong học tiếng Anh.

Thực ra mình không phải là người giỏi tiếng Anh, về tư chất thì tầm thường, học cấp 3 thì không nổi trội, học ở Đại học lại càng tầm thường khi ì ạch mới được bằng khá (mình học Kinh Tế Quốc Dân khóa 49 ^^. Cày tiếng Anh một cách thực sự mà mới đc có IELTS 5.5 này, listening 5.0, reading 6.5, wirting 6.0, speaking 5.5. Vì thế nếu nói là mình truyền kinh nghiệm hay kiến thức thì là mình đang chém gió, kaka, nhưng trời hè không có tí gió thì nóng bức lắm. Ban đầu mình định đợt tới thi lại, nâng điểm IELTS nên, nói người ta mới nghe, mới có sức thuyết phục. Nhưng mà thấy có nhiều bạn đang confused về học IELTS quá, mình mới viết ra, mục đích thì để các bạn có cái nhìn toàn cục và sự an tâm trong quá trình học IELTS thôi. Mong anh chị em ném đá thì ném nhẹ, hoặc ném trượt.

Mình học tiếng Anh từ lớp 3, chả nhớ ngày đó học cái gì, nhưng đại loại là Vietnamese accent, từ vựng tậm tạch, ngữ pháp sai tùm lum. Lên cấp 2 thì cũng xịt, mình nhớ hồi đấy ngồi gần một cao thủ, suốt ngày cứ có kiểm tra tiếng Anh là ngó bài nó, chép giống từng chữ, thế mà vẫn lặn lội qua thời gian khó. Lên cấp 3 thì mình lại có tí đầu tư cho tiếng anh, người ta nói đầu tư đúng sẽ sinh lợi nhuận cao, mình học khá lên tí ti, nhưng ngữ pháp không phân biệt nổi câu Điều kiện 2,3 =)) từ vựng thì có vẻ là ngu đi, cứ chạy đâu hết ấy chớ, may cái là thi tốt nghiệp mình ứng biến kha khá, skill hỏi bài lên trình cao nên lò mò qua đc với con 9,5 điểm English =)). Vào đại học thì trường mình chia làm 4 kỳ đầu, mỗi kỳ một môn tiếng Anh, mình lười học lắm các bạn à, thêm cái là tư chất tầm thường nên chương trình có 4 kỳ thôi, mà mình học tới 6 kỳ, được cái là chăm chỉ hơn người bình thường tí =))

Năm ngoái, 1 năm trước, mình ra trường, thấy tương lai nó cứ mù mù, mờ mờ, nhìn cứ như là Hà Nội bây giờ ấy, ra đường buổi tối nhìn cứ như sương mù, như là London ấy, nhưng mà hóa ra là do bên Hà Tây họ hun Hà Nội bằng rơm =)) May làm sao mình lại nhớ tới ước mơ hồi be bé, xem Đường lên đỉnh Olympia, thấy các anh các chị vô địch được đi du học Úc, mình mới máu đi du học, thế là ngoài đi xin việc mình bắt đầu tính tới học tiếng Anh. Hồi đấy mình són mãi mới được một câu hoàn chỉnh, Mai nêm i Victor =))

Thực ra thì hôm đi thi IETLS, mình chưa chuẩn bị tâm lý, chủ quan, chưa quen thi, ko thèm thi thử, ăn uống vớ vẩn, lại vướng mấy dự án đang lởn vởn trong đầu nên điểm khá kém. Một phần nữa là mình chưa có ý định thi tầm đó, nhưng sức ép của gia đình và yêu cầu công việc nên mình mới phải thi gấp thế, đạt 5.5 cũng đã là đạt yêu cầu của nhà đề ra rồi. Nhưng mình khẳng định, các bạn học tốt, thậm chí có tư chất tầm thường như mình đều có thể lấy IELTS 6.0 hay 7.0 được nếu các bạn cố gắng và có phương pháp học, ở đây là mình TỰ HỌC, TỰ ÔN hoàn toàn. Còn 8.0 thì mình khuyên chân thành là xác định cho đúng mục tiêu, nó ở phương trời xa lắm, ở một nơi rất xa, có thể với tới nhưng là by blood,sweats and tears đấy. Thế nên các assmin ở Hội sĩ tử luyện IELTS toàn là hàng khủng đấy :X (nịnh nọt tí)

1.  Cái giá của tự học

Mình biết khá nhiều người có thể TỰ HỌC, TỰ ÔN IELTS nhưng vẫn đạt điểm cao, mức điểm nhiều người mơ ước, nên theo mình IELTS các bạn có thể tự học được. Nhưng cái khó của tự học là các bạn phải tự lực hoàn toàn, các bạn sẽ bị mất nhiều thời gian hơn, có thể lạc lối trong học tập, bởi khi học thầy cô thì có thầy cô là người định hướng cho bạn học thế nào, học gì, yếu gì mạnh gì, các bạn sẽ đỡ mất thời gian hơn.

Thế nhưng khi tự học, các bạn được nhiều hơn mất. Chính cái thời gian tự học dài đằng đẵng 1 năm ấy, mình luyện cho mình tính kiên trì, không nản sớm, không bỏ cuộc. Ngày xưa mình thiếu sự bền bỉ lắm, nên làm việc gì cũng dở, đã thế đầu óc lại tưng tửng, tầm thường nữa. Khi có doping là luyện IELTS vào, mình làm một số dự án đòi hỏi cường độ làm việc, sức ép từ sếp là cực lớn, vậy mà mình vẫn làm được, khiến nhiều người rất bất ngờ. Sự kiên trì từ việc ngồi viết essay khi bạn còn dở tiếng Anh, sự kiên trì khi bạn đọc lại để tìm lỗi sai, sự kiên trì khi đọc một bài reading dài như bài phát biểu của mấy ông đại biểu quốc hội mà lại chả hiểu gì, sự kiên trì khi luyện nghe mà trình độ nghe còn kém.

Các bạn còn được thêm một thứ nữa, đấy là cái sướng, tự mình làm ra cái gì cũng sướng hơn là đi theo con đường người khác vạch ra. Tự học là cách để thể hiện được cái tôi của chính mình. Thêm nữa, nếu bạn kiên trì tự học, bạn nhớ cực kỳ lâu luôn. Mình có 2 người bạn, xuất phát điểm như nhau, đều ở mức TOEIC là quanh 650. Một đứa đi học ôn ở một cô giáo có tiếng ở Hà Nội, một đứa tự cày như mình. Có một đợt, cả 2 đứa này đều có lí do bận rộn riêng nên chểnh mảng tiếng Anh khoảng 2,3 tháng. Tới lúc động lại sách vở, ku học cô giáo đã quên sạch sành sanh cái túi IELTS của nó, không viết nổi các câu phức, câu đơn IELTS nữa. Trong khi thằng kia thì vẫn còn có thể viết đc một bài essay, đúng cấu trúc, sử dụng đc câu academic mặc dù từ vựng thì dở ẹc. Từ đó, để thấy, tự học là quá trình giúp các bạn nhớ tiếng Anh lâu hơn, tốt hơn, vì các bạn không phải chỉ học để lấy một tấm bằng IELTS, mà cần phải dùng nó cho việc lâu dài hơn là du học, giao tiếp ….

Việc đi học cô giáo, trung tâm thực chất là chỉ là sự định hướng từ người dạy, các mẹo từ họ và quan trọng hơn là tự học. Mình thấy, sự định hướng thì các bạn có thể test thử ở trung tâm, biết mình yếu gì, cần bổ sung gì. Các mẹo thì có thể học ở sách, kĩ năng có ở sách, mà các thầy cô cũng lấy khá nhiều từ sách ra. Thêm nữa, ở level cao của IELTS mình thấy tất cả các mẹo gần như không còn tác dụng, lúc đấy ai học thật, giỏi thật, hiểu thật sẽ lộ ra hết. Và hầu hết các thầy cô toàn ấn cho các bạn một mớ bài tập, về nhà tự ôn, tự làm. Đấy không phải tự học là gì ?

Hãy liên hệ tới học ôn thi ĐH thôi, các bạn đi học lò, về nhà không cày thêm, thì có thể thi đỗ vài trường điểm top dưới, chứ những trường top cao, xin thưa trừ khi các bạn là thiên tài. Thằng nào ở trường top cao mà ba hoa, bốc phét là tớ lười, ngày xưa không học vẫn đỗ, thì thay mặt Đảng bộ và chính quyền, cho phép các bạn tát phù mỏ nó ra.

Tự học là quá trình gian nan, khó khăn, gian khổ, nhưng sẽ mang lại cho các bạn nhiều điều rất lí thú và chờ các bạn ở phía trước chính là hoa hồng. Vì thế quan điểm của mình là các bạn nên tự học, bất kỳ cái gì, ngôn ngữ nào cũng nên tự học. Cái cách dạy của Việt Nam tạo ra cho học sinh sự thụ động quá mức, khiến cho lúc nào cũng chỉ chăm chăm dựa vào người khác truyền cho. Trong khi những cái có thể tìm thấy ở sách vở thì không chịu tìm hiểu. Được mấy người trong các bạn khi học ĐH đã lên thư viện tìm đọc thêm sách để trả lời cho các câu hỏi mình thắc mắc, hay hỏi thầy ngay lập tức, hay thậm chí là “mỗi người cần có một thắc mắc – để gió cuốn đi”.

Tự học tiếng Anh không chỉ là quá trình học ngôn ngữ, nó tạo ra cho các bạn cách nắm bắt vấn đề, cách tổng hợp tài liệu, cách học chủ động, điều mà gần như nhiều người đã bị mất, bị cùn đi sau thời gian học ĐH và hưởng cái giáo dục đầy đúng đắn, chuẩn như Lê Duẩn ấy từ thời bé tí ti.

2. Môi trường học tiếng Anh

Nói là mình chịu khó học tiếng Anh thì là điều giả dối, nhưng nói là mình tiếp xúc với tiếng Anh nhiều và khá sớm thì lại là điều có thật. Từ những năm 99, khi mình lên Hn chơi nhà ông bác, thấy ông anh có cái máy vi tính, chơi được game, mình về nhà nằng nặc xin tiền mua (nhưng không được), uất ức quá mình xin tiền và dành tiền mua cái máy PS 1, bắt đầu chơi game, ngày đấy có nhiều game toàn tiếng Nhật, nhưng thật ra là do anh em không chịu mò, có thể chuyển sang tiếng Anh (mà thực ra có hiểu cái cóc khô gì mà đòi chuyển, kaka). Mình bắt đầu tiếp xúc dần với tiếng Anh từ đấy. Về sau có máy tính, thì mình chơi game như FIFA, Diablo II, StarCraft. Hầu hết các game này đều có cốt truyện, và mình thì thuộc loại mê game như điếu đổ, say hơn mê gái, có gái tán mà mình cứ kiêu, game là số 1 (giờ nghĩ lại vẫn thấy mình ngu). Vì thế để hiểu sâu về game nên mình dịch, rồi thì các lời thoại của game hầu hết là bằng tiếng Anh, giọng cực cực cực chuẩn đấy, đà phần giọng Mỹ mà đọc hùng hồn lắm.

Rồi là ngày đấy mình đc mấy lão anh bơm cho nghe Bức Tường, sau phê quá mò sang nghe thử Rock nước ngoài nó ra sao, đâm ra mê luôn các thể loại như Evanescence, Metallica, Linkin Park, sau này là NightWish, …. Chính nhờ các bài nhạc này mà mình đc tiếp xúc với rất đa dạng các accent vì đa phần các ca sĩ này đều đến từ nhiều nơi trên thế giới, accent của họ lại rất đặc biệt. Rồi thì điều gì sẽ xảy ra khi các bạn nghe nhạc, chả lẽ lại cứ gật gật đầu, lắc lắc đầu mãi, ta phải gào lên thôi, ờ, thế là tớ cứ gầm gào, hét hú, mà nhạc Rock với Rap thì cái âm tiếng Anh nó biến dạng thế nào rồi đấy. Thế là tớ tiếp xúc ban đầu với môn nghe tiếng Anh cũng khá là ngẫu nhiên.

Nhưng cái tạo ra nền tảng nghe cho tớ, ấy là khi mà truyền hình cáp đã được về đến bản, nhà tớ lắp ngay, và kênh yêu thích chỉ có Disney Channel, Discovery, StarMovies, HBO, ESPN, cho tới giờ vẫn thế. Xem các thể loại phim, show, hoạt hình, thể thao, tài liệu, … mặc dù tớ có nghe tiếng Anh đâu, thật ra là có đôi lần gặp phìm mình thích nhưng mà ko có sub, cố xem nhưng là xem hình, chứ hiểu cái quái gì đâu mà nghe =)) nhưng chính cái thời gian ngu ngu ấy, lại làm tớ tiếp xúc với âm tiếng Anh một thời gian dài, điều này sau này, khi mà mình bắt đầu dậy thì, bắt đầu nhận ra là cực cực cực quan trọng. =)) Cho nên kinh nghiệm  và quan điểm của mình rất giống thầy Duy Nhiên, nghe, nghe nghe. Nghe là cái đầu tiên tạo ra nền tảng cho bất kỳ ngôn ngữ nào. Nghe ko cần biết rõ từ, nghe từ đơn giản tới phức tạp. Các bạn hãy nghe từ phim hoạt hình, luyện 1 tháng mà xong 1 bộ hoạt hình dài tập trên Disney Channel hay Cartoon Network, nhưng ko dung sub nhé, sub Englis thì cũng đc. Đảm bảo các bạn đã nghe khá tốt.

Nhắc tới hoạt hình thì mình nhớ thằng bạn, ở chung mấy tháng, nó suốt ngày tải hoạt hình của Disney về, cái loại dạy trẻ em học tiếng Anh ấy, nó bật loa to rồi nằm giường nghe. 5 phút quay lại là nó ngủ =)) nhưng mình thì nghe thẩm thấu hết, nên nói với bọn trẻ con giờ đỡ sợ.

Hồi học Đại Học, mình có cái may mắn là có ông anh đi du học về, ở cùng lão, được lão truyền kha khá kinh nghiệm, nhưng vẫn lười, chả thèm học. Được cái lão này chăm, suốt ngày, tối nào cũng ra rả bật BBC news dạng podcast lên nghe, làm mình cũng phải nghe dù cái mắt đang dán vào em nhân vật Thiếu Lâm trong Võ Lâm Truyền Kỳ =)). Cái may nữa là mình bỏ học nhiều, bỏ đi làm, và mình làm part-time cho một công ty khá lớn về điện thoại ở Việt Nam (cty này tên tuổi lớn trong ngành điện thoại thế giới), mình hay đi cùng một ông sếp về marketing, lão này nói tiếng Anh khủng, dù vẫn nói bằng tiếng Việt nhưng không giỏi. Ông này đang tán cô vợ tương lai người Việt, nên đề nghị mình dạy them tiếng Việt, mình liều bảo, mày dạy tao tiếng Anh thì tao dạy mày tiếng Việt. Thế là cứ buổi sang thì nó nói tiếng Anh, mình nói tiếng Việt, buổi chiều thì ngược lại. Chính cái thời điểm này tạo cho mình tự tin nói tiếng Anh, mình chém từa lưa. Mình nhớ có lần, mang tiếng học lại tiếng Anh, mà nhảy lên trước lớp, chém về marketing trong ngành bán lẻ như giáo sư, vẽ lung tung lên bảng minh họa. Thầy giáo thấy hay, cho hẳn 1 tiết để mình ba hoa =))

Sau này mình làm part-time về tourguide cho vài công ty du lịch, chỉ nhận dẫn Tây, nên cũng khá hơn, chém tẹt ga, nhiều khi sai ngữ pháp cũng kệ. Ông không quan tâm, miễn các chú hiểu được tháp Rùa là có cụ Rùa yêu quí của bọn tao nhận gươm từ Lê Lợi. Chứ các chú có soi anh dung quá khứ hay hiện tại thì cũng kệ các chú. Nhờ cái thời gian này mình nhận ra là: muốn tốt speaking ấy, các bạn phải tốt sự tự tin đã. Các bạn mà chú ý quá thể đáng tới ngữ pháp là các bạn chậm, mà không phải lúc nào chậm cũng tốt. Khi mình thuyết trình ở cái công ty điện thoại kia kìa, mình nói tiếng Anh, cóc để ý ngữ pháp, nói nhanh, nói đủ vì mình chỉ gần 15 phút để nói về ý tưởng cho đợt quảng cáo sản phẩm mới.

Nhà mình ở cuối con phố nhỏ, gần rạp xiếc TW, phố Trường Chinh. Năm tôi vào Đại Học, bắt đầu có bạn gái, tôi bắt đầu viết Nhật ký (nhái một tí bài Em ơi Hà Nội Phố) =)) mình hồi đấy ko có bạn gái, nhưng đc cái là chơi game với bọn nc ngoài, cũng có tí thành tựu, muốn khoe với các chú là dân Việt Nam bọn anh đánh game ko kém các chú, nên mình tập tành viết walkthrough (hướng dẫn game). Mà cái thể loại này trông thế khó ra phết, cũng phải học cả cách viết, ko khác viết essay đâu.

Đấy, các bạn thấy đấy, mình thì tư chất khá tầm thường, chăm chỉ gần như không có, đam mê lại không, được cái là phương pháp trong việc tiếp xúc với tiếng Anh lại khá đúng, đấy gọi là ngu lâu hưởng thái bình, ấm ớ vớ huy chương. Quan điểm của mình cũng giống chị Minh Hoa là, kết quả tiếng Anh của bạn phải là cái môi trường bạn tạo ra, phải là ở thực lực chứ không phải là cái bảng điểm IELTS. Nói thật với các bạn, nhiều bạn IELTS 6.0 nhưng chưa chắc khả năng giao tiếp, khả năng nghe đã tốt, mình thử hỏi, đi ra nước ngoài, bạn cầm tờ giấy mà viết à. Bạn thi IELTS lần này chưa tốt, lần khác sẽ tốt, nhưng phương pháp học lâu dài mà không tốt, việc thay đổi sẽ là rất khó.

Điều các bạn cần để học tiếng Anh thực sự, là phải tự tạo ra một môi trường đầy rẫy tiếng Anh quanh mình, nó không phải là việc đến một trung tâm, học vài tiếng rồi té về nhà. Bạn phải sống thực sự giữa tiếng Anh, đấy mới là điều quan trọng giúp bạn tạo nên nền tảng vững chắc để sau này dùng tiếng Anh như một công cụ tạo ra sự sướng cho mình. Ở phần sau mình sẽ nói về kinh nghiệm tạo ra môi trường học tiếng Anh và chút ít ỏi về luyện IELTS nhé.

3. Quá trình học

Về luyện IELTS thì mình trình còn kém nên không dám nói nhiều. Chỉ đại ý có tí ti kinh nghiệm về cả 4 kĩ năng như thế này, mình chỉ nói nhỏ là, tiếng Anh và tiếng Việt cùng là ngôn ngữ do con người đặt ra, Phong ba bão táp không bằng ngữ pháp Việt Nam, chúng ta học được thứ khó rồi, lại có nền tảng là hệ chữ lating, chả lẽ ko học được tiếng Anh ? Và nó cùng là ngôn ngữ, nó cũng chả khác gì nhau đâu, cái này là cô tiến sĩ ngôn ngữ học nói với tớ đấy. Trước khi đọc, tớ nói thẳng luôn, điểm thi của tớ kém. IELTS 5.5, listening 5.0, reading 6.5, wirting 6.0, speaking 5.5 => các bạn nếu cảm thấy không thích có thể bỏ mấy phần nói về học ôn IELTS, vì chỉ là mình ba hoa chích chòe, múa rìu qua mắt thợ mà thôi.

a.Reading

Thực sự thì cái mảng này ngày xưa mình cực ghét, môn gì lắm từ vựng thế. Nhưng sau này mình phát hiện ra một bí kíp. Đó là, bạn chỉ nên làm đề khi còn 1 tháng, thời gian trước đó hãy đọc tiểu thuyết, các bài viết trên Wikipedia và đọc báo như CNN, BBC, Times. Mình khuyên các bạn nên đọc novel, bắt đầu từ những truyện đơn giản ngắn thôi, hoặc đọc truyện cười song ngữ, thậm chí dịch hẳn ra giấy càng hay. Sau dần hãy nâng cao them, đọc các tác phẩm kinh điển nếu có thời gian. Quan điểm của mình, cái đọc novel này không giúp gì trực tiếp cho môn IELTS reading, nhưng nếu các bạn muốn nâng reading speed thì nên đọc. Thêm nữa, các bạn muốn đi du học, sau này phải đọc những cuốn sách dầy ình ịch, vài cuốn to dung đoàng, thì các bạn phải luyện cả speed lẫn understanding. Đọc novel sẽ là tốt, và vì mục đích lâu dài cho chính các bạn.

Ghi nhớ: đọc cái gì cũng được, miễn là tiếng Anh và phù hợp với trình độ các bạn. Duy trì nó thường xuyên, chỉ cần 30 phút mỗi ngày đọc tiếng Anh đã là khá tốt rồi.

Các bạn đọc sách tiếng Việt cũng thế thôi, đôi khi các bạn tự hỏi, có người chỉ nhìn liếc qua tờ báo 10 phút là hết các mục, nắm hết các ý, có khi nhớ rõ các câu phát biểu chủ chốt, trong khi ta mất tới 30 phút mới xong. Họ cũng phải rèn luyện khả năng đọc nhanh và đọc hiểu thôi, ta ít tập hơn thì sao ta bằng họ được. Thực chất thi IELTS reading là khả năng hiểu, nắm bắt ván đề và tìm được câu trả lời vấn đề. Cái chúng ta cần là vị trí của đáp án, nếu bạn có khả năng về reading tốt do được tôi luyện thì bạn có bị làm khó không? Do đấy có nhiều người trình độ reading họ là thánh rồi, không cần scan, skim gì cả – tất nhiên ta không là thánh, nhưng cũng giảm cho ta khối thời gian nếu kĩ năng về reading của ta tốt.

Khi luyện IELTS các bạn nên học quyển Step Up IELTS, quyển này thì level thấp, nhưng, nó cho các bạn cái nhìn tổng quát, các dạng bài dễ về Reading và Listening. Nếu các bạn không làm đc các bài ở đây tốt thì tốt nhất hãy về nâng các kĩ năng nền tảng đi đã, đừng tham lam, dục tốc bất đạt mà.

Về sách reading thì sau quá trình tự học mình học theo thứ tự thế này

Step up IELTS

Improve your IELTS reading: quyển này của Sam McCarter, đây là quyển sách tạo nền tảng cực hay, hướng dẫn cách bạn scan thế nào, skim thế nào để ko bị miss từ. Các chiến thuật, ẩn ý của các dạng câu hỏi có trong bài đọc, từ đấy rút ra cách làm thế nào là tốt nhất. Ngoài ra cung cấp lượng vocab theo chủ đề cực hay, cực tốt để dùng cho writing.

– Học xong quyển trên các bạn có thể học tiếp quyển A Book for IELTS của Sam, quyển này cực hay, cả về reading lẫn writng.

– Luyện reading thì nhiều bạn thích làm bộ cam, cá nhân tớ chỉ làm 2 quyển Cam 7,8 cho quen quen thôi. Chứ tớ toàn chiến ngay quyển Reading Test cũng của lão Sam McCarter này, sau khi học xong cuốn Improve, và một nửa cuốn A Book. Tớ bị cuồng ông này nhưng không gay nhé, hehe. Quyển này phần đáp án cho mình biết mình sai cái gì, sai ở đâu, từ đấy rút kinh nghiệm để sửa tốt hơn là bộ Cam.

– Ngoài ra thì thi thoảng tớ ngó qua quyển Reading Stradegy hoặc quyển Reading Essential. 2 quyển này cũng khá hay, nhưng tớ lười, không học.

b. Listening

Mình hôm đi thi chưa quen tai nghe, chưa quen không khí thi, chủ quan, thiếu ngủ, nên nghe 2 section đầu rè rè, như không nghe được gì. 2 Section sau thì làm tốt. Nguyên 2 Section đầu mình chỉ có 10 phút transfer đáp án để đoán =)) thật là nhục nhã. Vì mình nghe khá tốt, mình xem phim như Friends hay phim tài liệu ko cần sub, nghe BBC News, podcast cũng ít khi mình bị miss lắm. Có điều tâm lí ko tốt, và mình lười luyện nghe details và nghe number nên chết là đúng.

Phương pháp luyện nghe thì cũng ko mới lạ và nó đến tự nhiên với mình. Vì mình được “tắm” ngôn ngữ quá lâu, từ hồi lớp 6 đã nghe nhạc quốc tế của MJ hay Metallica rồi mà.  Đại ý cách học của mình hơi dị, mình nghe nhạc, hát lại, nhại lại, mình xem phim sitcom không dung bất cứ sub Vie hay Eng. Xem phim Documentaries thì có dùng sub Eng. Nhưng điều quan trọng nhất, cực kỳ quan trọng đấy là cái vấn đề pronunciation của các bạn. Hãy tập cho các bạn phát âm thật chuẩn, bằng cách học theo note của assmin Minh Hoa.

Tại sao mình nhấn mạnh cái này, bởi vì đây là câu chuyện thực tế của mình luôn. Mặc dù tắm ngôn ngữ từ lớp 6, nghe rất nhiều nhưng mình vẫn ù tai, cho tới khi được đại sư ca chỉ dạy là mày có vấn đề về pronunciation em ạ. Mình bắt đầu xem xét lại, đầu tư 1 khóa đi học chỉ để luyện cái khỉ này, quả thực khi mình phát âm chuẩn hơn (cái này thì mình lại có năng khiếu, cô giáo khen là em này môi dẻo, lưỡi dẻo, hôn chắc cũng dẻo lắm =))) thì mình nghe lại tốt hơn rất nhiều. Từ đấy mình hình thành thói quen là đoán cách phát âm một từ bằng cách xem phiên âm của nó trong từ điển rồi mới nghe cách phát âm của nó qua từ điển. Bạn đoán 3 lần, đọc 3 cách thật to, tra lại cách đọc của nó, càng sai thì bạn càng nhớ lâu cách phát âm nó thôi. Đừng ngại, chỉ vài lần thôi, các bạn sẽ năm được cách phát âm, đến bây giờ có rất nhiều từ mình đoán và đọc cũng khá đúng. Và các bạn hãy nhớ rằng, đến bọn Tây, ngôn ngữ của chúng nó mà chúng nó phải có cuộc thi đánh vấn, tức là ngôn ngữ chúng nó không hoàn thiện như ngôn ngữ chúng ta – chúng ta đâu có cuộc thi đánh vần đâu =)), do đó các bạn đoán sai là bình thường. Ở  đây tớ tự sướng tinh thần dân tộc hơi cao.

Khi nắm rõ phát âm rồi, các bạn sẽ nghe tốt hơn rất nhiều, chính thằng bạn tớ, khi tớ dạy cho cái khỉ này, nó cũng công nhận nghe âm nào ra âm đấy, ko như xì xèo ngày xưa nữa (nó học tiếng Anh chăm hơn tớ đấy, đi học hẳn dịch tiếng Anh đấy).

Bây giờ bước vào luyện nghe, hãy tải tất cả những gì có thể tải, đặc biệt là các bài ở BBC podcast (hãy dung iTunes đi, tải cho sướng, tải phát chán lên đấy) hoặc VOA, nghe kiểu tắm ngôn ngữ hang ngày, bạn ăn cũng nghe, ngủ cũng nghe, uống cũng nghe, cười cũng nghe, khóc cũng nghe. Cái âm này sẽ vào đầu các bạn nhanh thôi. Tùy người mà thời gian lâu hay không, mình có thằng bạn nó nghe chỉ 2 tháng thôi là phân biệt khá tốt âm rồi, trong khi có chú nghe tới 4 tháng mới bắt đầu nghe được âm. Cái quan trọng là kiên trì, đến thằng đại lãn, đại lười như mình còn có thể làm được nữa là các bạn, vốn đã rất chăm chỉ, chứ nếu không chăm thì các bạn đã lân la sang page của em Ngọc Trinh, Phương Trinh chứ không sang đây này và đọc bài của thằng lười này. Kaka.

Trong giai đoạn này, tranh thủ củng cố pronunciation, intonation bằng sách như sheet or shjt, ah nhầm ship or sheep, mình thích học American Accent Trainning vì thích giọng Mỹ. Có thể học quyển Pronunciation in Use để phát triển giọng Anh.

Và mình khuyên chân thành các bạn hãy nghe theo phương pháp tự luyện nghe của chị Minh Hoa đã có trong note của Hội VIC. Và hãy nghe đủ các thể loại accent mà các bạn có thể nghe, và một điều mình khuyên các bạn, nếu các bạn có thể, hãy nghe luôn cả các giọng địa phương của Việt Nam mình, giọng Hà Nội, Hải Phòng, Nghệ An, Thanh Hóa, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Sài Gòn, Cần Thơ, Huế, Đà Nẵng,…. Nhiều người sẽ cho rằng là quan điểm này chả ăn nhập gì, xin thưa là cái tai các bạn sẽ tiếp nhận âm tốt hơn nếu các bạn biết và nghe được nhiều giọng đấy nhé, không đơn thuần là tiếng Việt hay tiếng Anh. Cái này một cô là tiến sĩ về ngôn ngữ học đã chia sẻ với mình như thế đấy. Mình thấy rất nghiệm, nhất là sau khi mình thử ngu ngu một tí, bật sang kênh Rai hay kênh gì gì của Pháp để ngắm gái xinh =))

Sau này tốt rồi các bạn luyện phim, mà bộ Friends, các phim sitcom, và phim sitcom của Disney Channel sẽ là cực tốt cho Section 1,2 ở IELTS, trong khi xem Discovery hay nghe BBC Documentaries hoặc có cái về History của BBC trên Podcast của iTunes đấy, cực tốt cho section 3,4. Cái iTunes này các bạn chỉ cần đăng kí một tài khoản, tải về podcast là free, rồi nếu không có iPod, iPhone thì có thể nghe trên máy tính, hoặc copy cái file đấy ra mp3, điện thoại mà nghe cho sướng.

Về luyện nghe cho IELTS, phần này điểm của mình kém, các bạn có thể next hoặc bỏ, không cần đọc 😀 Nhưng theo mình có các sách này mình thấy khá giá trị.

Step Up IELTS: một lần nữa mình nhắc quyển này, nó cho các bạn thấy sơ bộ thi nghe cần gì.

Improve ur IELTS Listening: quyển này khá hay, ko hay bằng quyển đọc, nhưng ông Sam McCarter cung cấp cho bạn các bài nghe từ dễ tới khó dần, các mẫu câu hỏi hay gặp, một số chiến thuật để đối phó với nó ra sao. Nhất là các vocabulary tốt cho phần nghe ở các chủ đề.

– Sau khi học xong quyển này, mình nhảy vào cày đề ngay, toàn làm bộ Cam, mình làm Cam từ 4 tới Cam 8 chỉ listening thôi.

– Nói thực là listenning là kĩ năng khó lên điểm, nhưng không phải không thể. Mình học theo note tự học nghe của chị Minh Hoa ở hội VIC, luyện nghe bằng phim, nghe thời sự ở BBC và CNN, luyện nghe bằng chính bộ Cam luôn.

c. Speaking

Đây là phần kém tự tin nhất ở thi IELTS của mình. Vì mình đi thi mà không ôn tí nào cái này, cứ nói theo phản xạ và thói quen tự nhiên, đôi lúc còn dùng slang và có 1 lần chửi bậy. Được điểm thế kia là may lắm rồi, chắc nhờ có số tốt, ấm ớ vớ huy chương.

Quan điểm của mình về speaking các bạn có thể luyện một mình, nhưng có môi trường là tốt nhất. Nếu một mình, tập trước gương là chuẩn, luyện từng âm cho chuẩn, soi cái miệng của bạn đã giống với clip về pronunciation hay chưa. Các bạn có thể nhiều lúc hâm, điên, chập, rồ, dại, suy nghĩ bằng tiếng Anh rồi cứ thế tự nói một mình không dung gương xem. Ngày trước nhà tớ cho tớ đi khám bác sĩ tâm lí cũng một phần bắt gặp tớ mấy lần hâm hâm như thế =)) Nhưng cái này gọi là lên thiền, khá tốt đấy. Đôi khi trong dòng đời tấp nập, vô tình ai dẫm chân bạn, các bạn có thể vụt miệng một câu “F***” thì mình cũng khuyến khích, bước đầu đã có phản xạ về tiếng Anh rồi.

Nếu các bạn có thể, hay tham gia các club, tham gia chat skype với hội OSC, chơi các trò chơi tăng phản xạ tiếng Anh.

Ngoài ra, các bạn hãy thử cất cao giọng vàng oanh, hát vang một bài ca tiếng Anh nào đó đi, hãy gầm gào, rú hét. Cái quan điểm của mình là làm gì cũng phải sướng, học tiếng Anh cũng phải sướng. Mà hát như thế cũng là một cách sướng. Đừng coi thường nhé, hát là cách rất tốt để các bạn có thể học intonation, vì trong các bài hát, các ca từ được ngắt theo nhịp và phách nên không theo intonation như ngoài đời đâu, nhưng chính cái sự dị ấy lại làm các bạn có thể ngắt nhịp, lên giọng, luyến láy khi nói rất tốt đấy.

Một lưu ý là mình rất coi trọng học pronunciation, nhất là phát âm các syllables, có nhiều âm phát âm không hề dễ đâu nhé, chớ coi thường. Hãy đầu tư cho nó thật tốt, các bạn đâu phải chỉ thi IELTS là xong, chúng ta dung tiếng Anh cả đời, và đâu muốn bị coi là kẻ nói ngọng tiếng Anh cả đời nhỉ ?

Với giai đoạn đầu của việc học nói, mình gọi nó là giao đoạn phiêu, đấy là các bạn nói tràn đi, quan trọng là tập nghĩ bằng tiếng Anh và phản xạ cùng sự tự tin. Khi đó cứ kệ ngữ pháp, vận dụng hết công suát đầu óc để có từ vựng tốt tốt tí. Và cứ thế bắn đi. Sau này khi quen rồi, qua giai đoạn phiêu rồi các bạn sẽ thăng. Giai đoạn thăng này mình mới bắt đầu chú tâm tới ngữ pháp, tốc độ nói của mình rất vừa phải, kể cả tiếng Việt, vì mình coi trọng chất hơn lượng. Các bạn nghe mấy bạn chém gió tiếng Anh như máy bắn bóng, nhưng nói thật, có nhiều người mình ở bên nghe, toàn thấy sai phát âm, sai grammar, mình cũng thấy hơi cười cười nói gì các anh Tây. Tốc độ vừa phải thôi, nhẹ nhàng thôi. Nói ít, nói đúng còn hơn nói lắm, nói sai, đấy người ta gọi là bị gió chém chứ không phải chém gió đâu.

Về sách để luyện Speaking thì mình chả theo sách nào cả, cái nghề nó bắt mình phải nói rồi. Nhưng mình thấy thì có vài cuốn khá tốt

– Luyện pronunciation trước đi, ship or sheep, American Accent Training, hoặc Pronunciation in Use.

– Luyện nói theo chủ đề với quyển Speaking IELTS của Mat Clark hay quyển của Mark Allen. Đặc biệt là nên luyện nói theo bộ Listening for Speaking của ông Mark Allen. Chung cấp ideas, cách nói khá chi tiết. Mình lười ôn và bận bịu quá nên đành chịu.

– Luyện nói theo phim sitcom là cái không hề tồi đâu, mình hay xem Friends, và rất khoái anh chàng Ross Geller tính hơi hâm hấp giống mình. Nhất là mấy cảnh anh ấy tỏ tình với Rachel là mình hay nhại theo cái giọng anh chàng này. Giọng tuy ngô ngố, ngốc ngốc nhưng mà cực hay.

– Luyện nói bằng cách nói trước gương, với cái cách nói này mình hay dùng để tự sướng các bài speeches của các diễn giả, người nổi tiếng. Bạn tải từ trên trang TED.com về. In cái scrips ra, cầm lên, đọc cái giọng và cách lên giọng giống như các ông kia, thật hùng hồn, hoành tráng vào.

– Luyện nói bằng cách tới các club tiếng Anh cũng là điều hay nếu bạn có thời gian. Mình thì hay nói qua skype và buôn điện thoại với mấy thằng bạn Tây từ ngày xưa.

d.Writing

Cái này thì mình không dám đưa nhiều lời khuyên, mình đến với môn viết bắt đầu tư viết hướng dẫn game, review phim trên IMDB và chém gió trên mấy 4rum nước ngoài thôi. Quan điểm của mình là viết đi, bạn thích viết cái gì thì viết, viết cũng phải sướng, viết xong kệ nó, để đấy đi. 1 tuần sau đọc lại, ô sao mà sai lắm thế. Lần sau hết sai ngay.

Mình là dân hay vẽ, vẽ sai tẩy đi vẽ lại được, chả sao cả. Vẽ nhiều quen tay, tự khắc đẹp. Vì thế writng viết nhiều sẽ quen tay, viết trơn tay hơn, bạn học môn văn tiếng Việt cũng thế còn gì. Và khi viết quen rồi, thì bạn sẽ rảnh đầu óc để sang tạo ra cái mới, các bạn thử lien hệ với làm thơ xem. Làm bài thơ đầu, các bạn nghĩ nát óc để sao cho đúng luật, đúng vần, gieo vần, thơ các bạn đọc lên nghe thường rất chuối vì nội dung it có sang tạo. Nhưng khi quen rồi thì các bạn làm thơ có tính sang tạo hơn do quen với gieo vần và các thủ pháp kia rồi, đầu óc rảnh rang mà nghĩ nội dung.

Viết trong tiếng Anh cũng thế, khi ta làm chủ được grammar, làm chủ được cấu trúc bài luận, thì ta sẽ có đủ thời gian mà nghĩ tới sư lien kết, ideas, sang tạo và từ vựng.

Các bạn cứ viết như viết nhật ký, viết về miêu tả một thằng đẹp zai, một con xinh gái nào hôm nay ta gặp. Viết về suy nghĩ về các vấn đề đao to bùa lớn hơn, ví dụ như “Cạp đất mà ăn” của Ngọc Trinh đã ảnh hưởng tới giới trẻ ra sao. Hay viết về vấn đề tế nhị như lần đầu tiên … tán zai chẳng hạn. Không bao giờ thiếu chủ đề cho các bạn viết cả. Viết từ cái đơn giản như thế, chỉ cần 2,3 tuần viết liên tục, mình đảm bảo, đặt bút là các bạn có thể phun châu, nhả ngọc như một nhà văn chứ chẳng chơi.

Mình đang ấp ủ viết một cuốn truyện, truyện tưởng tượng như kiểu Vampires, Wolfman, Superman nhưng là của riêng người Việt, phong cách Việt cơ, nhưng lại bằng tiếng Anh =)) Chắc là sẽ dở tệ lắm đây, keke.

Về viết essay IELTS thì mình chưa có thành tựu cao môn viết, đề thi hôm đó của mình là process, điểm thi là 6.0, và task 1 thì mình kể lại cho cô giáo thì ước chừng là 5.5, các bạn có thể tự tính ra điểm bài task 2 của mình ;). Mình nghe cô giáo khuyên là phấn đấu 2 ngày viết 1 bài trong khoảng 2 tháng, viết thật hay, thật tốt. Cách 2 tuần trc khi thi hẵng viết đúng kịp thời gian. Bạn viết không phải lấy lượng nữa, viết sao cho chất thật tốt. Sau đấy đọc lại 1 lần, cất đi, 2 ngày sau đọc lại lần 2 và tự sửa, rồi đưa cho người nào đấy sửa. Bạn sẽ rút ra rất rất nhiều kinh nghiệm.

Môn viết các bạn nên đầu tư nhiều, bởi vì, viết là cách để học từ vựng rất tốt, nâng cao khả năng đọc rất tốt, nâng cao khả năng tư duy bằng tiếng Anh phục vụ cho môn nói và nghe cực kỳ tốt luôn đấy.

Về sách thì mình học thế này

– Ban đầu mình cày 2 quyển của Gabi Baidu là quyển Visual và quyển Essay Writing for English Test. 2 quyển này tạo ra cái nền tảng rất là tốt cho các bạn khi viết văn tiếng Anh, cả task 1 lẫn task 2.

– Mình còn học một quyển sách, quyển này thì hiếm, vì mình chả biết nó do ai viết, nhưng là từ người quen đưa cho, dạy viết cơ bản khá tốt. Nhưng các bạn có thể học ở 2 quyển của Gabi cũng đã là rất tốt rồi.

– Sau đấy thì mình học theo quyển Improve your IELTS writng cũng của Sam, quyển này khá ổn, các mẫu câu khá academic dù đơn giản, dạy cả bố cục bài essay sao cho tốt. Và lượng vocab khá khủng nữa.

– Ngoài ra mình hay học task 1 ở trên trang này http://www.dcielts.com . Ông tác giả cung cấp nhiều mẫu câu, từ vựng hay cho task 1.

– Thêm vào đó là mình đọc các bài essay mẫu band 7,8,9 và các bài essay của các cô giáo ôn thi nổi tiếng ở Hà Nội, mình tự đúc rút ra một mẫu bài nào đó. Thường thì mình chỉ định hình các bố cục cho từng dạng bài. Còn các từ linking thì mình sử dụng rất là free style ấy, không theo khuôn mẫu nhất định. Có thể nghe hơi ngu, nhưng cá tính của mình là ưa sự sáng tạo hơn là dập khuôn.

– À còn một cuốn nữa mà mình thích học, thích xem là quyển Successful Writing Proficiency. Cuốn này không dạy riêng về IELTS mà dạy tổng quát về cách viết các bài viết academic, mình học là để phục vụ cho mục đích du học sau này và cả mộng viết một cuốn sách sau này, dù biết nó sẽ dở tệ, haha.

e.Vocabulary

Có nhiều bạn trên Wall hội nghĩ mình có vốn từ khủng, mình nói thẳng luôn là không khủng. Tầm thường là đằng khác.

Cách học từ vựng thì mình học theo phương pháp của cô tiến sĩ ngôn ngữ học kia dạy cho. Mình không học theo bất cứ quyển sách từ vựng nào dành cho thi IELTS, mình chỉ dung Academic Words List thôi. Các từ vựng là mình tích cóp khi đọc magazines và đọc báo. Mình tự tổng hợp thành các quyển sổ (hiện mình có tới gần 20 cuốn sổ nho nhỏ ghi từ mới) theo các chủ đề mà từ vựng đó chung như Business thì mình chia thành Finance, Human resources, … Rồi sau đấy mình tự nghĩ ra chủ đề nào đáy để có thể sử dụng được tối đa các từ đã học hôm đó, rồi vài ngày tới cứ đọc bài đó hàng ngày. Mình thì lười, nên chỉ duy trì đọc, tổng hợp, viết cứ 3 ngày 1 lần thôi. Nên vốn từ vẫn hạn hẹp lắm. Sau khi viết xong, thường mình tự đọc để sửa khi đọc lại, rồi tự đọc như kiểu mình đang là Obama thuyết trình ấy.

Cách học từ của mình hơi dị dạng so với nhiều người luyện thi IELTS. Nhưng mình thấy cách này hợp với mình, dễ đi vào đầu hơn là cứ cầm một list từ lảm nhảm như tụng kinh, hay học theo cả mấy cuốn sách Vocab. Cũng tùy vào mỗi người thôi, ko thể nói cách ai là tốt được.

Ngoài ra thì cần chú ý tới phiên âm và cách đọc các từ này nữa.

Khi các bạn đọc novel, book, các bạn chớ nên thấy từ nào thì tra ngay, thấy từ nào mới cũng ghi lại. Chẳng nhớ nổi hết đâu nhé. Có một quy luật mà cô kia dạy tớ là, cứ 2 trang, cháu thấy từ đấy nhắc lại 3 lần, thì nó là từ quan trọng của cả đoạn dài đấy, nên ghi lại vì cháu còn gặp nó trong các phần sau của cuốn sách. (Tất nhiên chỉ là quy luật của kinh nghiệm cá nhân cô ấy thôi – tớ không muốn public tên của cô ra, các bạn thông cảm)

Một cách hay nữa là mình học bằng flashcard nhưng chỉ học đc từ đơn lẻ, chứ ko học đc các collocations. Mình thấy nên dùng phần mềm Anki để học, rất tốt, và nên học bộ root words, cực tốt để học và đoán từ về sau này.

4. Phần kết

Thực sự thì viết ra cái note này, mình chả có tham vọng gì, chỉ là muốn các bạn, có xuất phát điểm kém như mình có sự tự tin để học. Mình cũng nhắc lại là, ai muốn ném đá ném gạch thì cứ ném, vì với cái điểm thi IELTS như thế thì mình nói có ai phục được ^^

Sự thực thì học IELTS là quá trình học kéo dài, có thể tự học, không nhất thiết là 100% thời gian trong ngày cho nó. Và quan trọng là cách học, môi trường học ra sao sẽ quyết định tới kết quả của các bạn.

Mình biết là nhiều bạn khi mới bắt đầu học, sẽ coi ILETS như là cái gì đó xa lắm, mờ mờ ảo ảo lắm lắm. Nhưng sự thật là IELTS không quá khó đâu, vấn đề là bạn biết đặt mục tiêu hợp lý là được. Và cần sự kiên trì, vững tâm để học theo phương pháp tự học.

Cách học mình đã chia sẻ ở trên thì chẳng có gì mới, có một số cái thì học hơi dị dạng, vì tính mình nó cũng hơi dị dạng như thế ^^. Và mình tin là đợt tới thi lại IELTS mình sẽ đạt được mục tiêu mình đề ra, mình chỉ coi như lần thi này là rút ra kinh nghiệm mà thôi.

Và quá trình tự học IELTS sẽ là quá trình cực kỳ căng thẳng, gian khổ, các bạn cần phải chuẩn bị cả về yếu tố sức khỏe, hãy ăn uống, tập luyện thể thao đầy đủ. Ngoài ra thì sẽ có các thời điểm bạn sẽ bị dính vào cái gọi là điểm dừng, điểm mờ trong học tập. Mình sẽ viết tản mạn một bài note khác về vấn đề này. Cái này cực kỳ quan trọng học tập, nó chỉ là một chặng nghỉ, vượt qua nó các bạn sẽ thành công.

By Khoai Lang 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *